Ամուսնալուծության դեպքում բարոյական և հոգեբանական տառապանքները, ֆինանսական և նյութական այլ կորուստները նվազագույնի հասցնելու համար անհրաժեշտ է ամուսնալուծությունների գործով մասնագիտացված փաստաբանի իրավաբանական օգնությունը:
Օրենքով նախատեսված է ամուսնության լուծարման դատական և արտադատական կարգ:
Ամուսնալուծության դեպքում ամուսինների միջև իրավահարաբերությունները դադարեցվում են հետևյալ իրավական փաստերի առկայության դեպքում.
- ամուսիններից մեկի մահվան,
- ամուսիններից մեկին դատական կարգով մահացած ճանաչման,
- ամուսնության լուծարման:
Դատական կարգով ամուսնալուծություն.
Ամուսնալուծության վերաբերյալ ամուսինների փոխադարձ համաձայնության դեպքում դատարանը չի պարզում ամուսնալուծության պատճառը, այլ սահմանափակվում է ամուսնական հարաբերությունների դադարեցման փաստով, ինչպես նաև միջոցներ է ձեռնարկում անչափահաս երեխաների շահերի պաշտպանության համար: Ամուսինների խնդրանքով ամուսնալուծության գործը կարող է քննվել դռնփակ նիստում:
Դատական կարգով ամուսնության լուծման պահ է համարվում դատարանի վճռի ուժի մեջ մտնելը:
Ամուսնալուծության իրավական հետևանքները.
- Հայաստանում ամուսնալուծությունը հանգեցնում է ամուսինների անձնական և գույքային իրավահարաբերությունների դադարեցմանը,
- ամուսնալուծության պարագայում ամուսինը ցանկության դեպքում կարող է վերադարձնել մինչամուսնական ազգանունը,
- ամուսնալուծության դեպքում ամուսիններն ամուսնության ընթացքում ձեռքբերված գույքի բաժանում են կատարում դատական կարգով, կամ փոխհամաձայնությամբ,
- Հայաստանում օրենքով նախատեսված մի շարք դեպքերում նախկին ամուսինն ալիմենտի իրավունք ունի:
Դատարանն ամուսնալուծության գործով վարույթ է սկսում ամուսիններից մեկի` նախատեսված կարգով ներկայացված, հայցադիմումի հիման վրա:
Ընդհանուր կարգով հայցվորն ամուսնալուծության մասին հայց է ներկայացնում պատասխանողի` օրենքին համապատասխան գրանցված, բնակության կամ գտնվելու վայրի դատարան: Հայցվորի խնամակալության տակ գտնվող անչափահաս կամ մանկահասակ երեխաների, կամ առողջական կամ այլ հարգելի պատճառով պատասխանողի բնակության վայր մեկնել չկարողանալու պարագայում հայցադիմումը կարող է ներկայացվել հայցվորի բնակության կամ գտնվելու վայրում: Ամուսինների համաձայնությամբ գործը կարող է քննվել նրանցից յուրաքանչյուրի (մեկի) բնակության վայրում:
Ամուսնալուծության հայց չի կարող ներկայացվել որոշակի հանգամանքներում.
- կնոջ հղիության ընթացքում կամ մինչև երեխայի մեկ տարեկան դառնալը նրա հայրությունն այլ անձ է ճանաչել,
- դատարանի որոշմամբ` իբրև հայր, տղամարդու մասին տեղեկությունը հանվել է երեխայի ծննդյան վկայականի գրառումից,
- եթե այդպես են պահանջում անգործունակ ճանաչված ծնողի շահերը:
Վերոնշված հանգամանքների առկայության դեպքում հայց կարող է ներկայացվել, միայն եթե ամուսիններից մեկը մյուս ամուսնու կամ երեխայի նկատմամբ հանցագործության տարրեր պարունակող անօրինական քայլ է կատարել: Այդ դեպքում դատարանի մեղադրական դատավճիռ կայացնելը պարտադիր չէ:
Կնոջ հղիության ընթացքում ամուսնալուծության հայց կարող է ներկայացվել, եթե ապագա երեխայի հայրությունը` սահմանված կարգով, հայրության ճանաչման համար հայց ներկայացնելու ճանապարհով այլ անձ է ճանաչել:
Ամուսնալուծություն Հայաստանի քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման գործակալությունում.
Ամուսինների համաձայնությամբ ամուսնալուծությունը կատարվում է արտադատական` ՔԿԱԳ մարմիններում:
ՔԿԱԳ մարմինների գործառույթներով ամուսնալուծությունը գրանցվում է առանց պատճառների ուսումնասիրության: Ամուսնալուծության հիմք է հանդիսանում ամուսինների համատեղ հայտարարությունը: Հայտում չեն նշվում ամուսնալուծության պատճառները:
Եթե ամուսիններից մեկը չի կարող ներկայանալ ՔԿԱԳ մարմին, կարող է առանձին հայտ ձևակերպել իր ստորագրության նոտարական հաստատմամբ, իսկ մյուս ամուսինը կարող է հայտը ներկայացնել իրենցից որևէ մեկի բնակության վայրի ՔԿԱԳ մարմին:
Ամուսիններից մեկի հայտով ամուսնալուծությունը կատարվում ՔԿԱԳ մարմիններում, եթե մյուս ամուսինը.
- դատական կարգով անհայտ բացակայող է ճանաչվել,
- դատական կարգով անգործունակ է ճանաչվել,
- հանցագործություն կատարելու համար ավելի քան երեք տարի ազատազրկման է դատապարտվել,
Ամուսնալուծությանը չի կարող խոչընդոտել ամուսինների միջև եղած գույքային վեճի առկայությանը:
Ամուսնալուծության պահին ամուսինների միջև եղած գույքային և այլ բնույթի վեճերն ամուսիններից մեկի հայցադիմումի հիման վրա կարող են քննվել ընդհանուր իրավասության դատարանում հայցային վարույթի կարգով:
Ամուսնալուծության ընթացքում ծագող հարցերը.
- ամուսնալուծության հետևանքով առաջացած ընթացակարգը և կարգը,
- ամուսիններից մեկի հայտի համաձայն ՔԿԱԳ մարմնում ամուսնալուծության կարգը,
- ամուսնությունը անվավեր ճանաչելն ու լուծելը,
- ամուսիններից մեկի հայտի հիման վրա դատական կարգով ամուսնալուծությունը,
- ամուսինների ընդհանուր հայտարարությամբ դատական կարգով ամուսնալուծություն, որոնք ունեն երեխաներ
- ամուսնալուծությունից հետո ազգանուն ընտրելու իրավունքը,
- ամուսնալուծություն օտարերկրացու հետ և դատարանի համար փաստաթղթերի թարգմանությունը,
- ամուսնալուծության քաղաքացիական գրանցման ընթացակարգն ու կարգը և այլն: